چند معما در مورد قدرت مطلق
17 بازدید
محل نشر: معرفت » اسفند 1380 - شماره 51 » (3 صفحه - از 45 تا 47)
نقش: مترجم
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
آموزه «قدرت مطلق» درصدد است تا در کنار علم لایتناهی و حیات و حضور همه جانبه خداوند، اثبات نماید که خداوند هر چیزی را میتواند انجام دهد. آنچه این مقاله در پی آن است، پاسخ به اشکالاتی است که از سوی منکران این نظریه وارد شده; یعنی نویسنده مقاله با بررسی و تحلیل آن اشکالات، نتیجه میگیرد که هیچ یک از آن اعتراضات وارد نیستند و نمیتوانند بر آموزه «قدرت مطلق» نقصی وارد سازند. آموزه «قدرت مطلق الهی» مدّعی است که خداوند میتواند هر کاری را انجام دهد. از اینرو، برخی با طرح مثالها و نمونههایی که خداوند قادر بر انجام آنها نیست، درصدد برآمدهاند این آموزه را رد کنند; مثلاً، گفتهاند: خداوند نمیتواند «دایرهای مربّع» رسم کند. سنت توماس در پاسخ به اینگونه ایرادها متذکر شده است که در آموزه مزبور، باید واژه «هر کار» را به گونهای تفسیر کرد که تنها موضوعات، رفتارها یا وضعیتهایی را در بر بگیرد که توصیف آنها خود متناقض نباشد;([5]) زیرا فقط در مورد چنین چیزهایی است که میتوان نبود آنها را به نحوی معقول، به نبود قدرت در یک فاعل مستند ساخت. برای مثال، چنانچه من نتوانم در جلسه امتحان دایرهای را رسم کنم، ممکن است بیانگر این باشد که من در هندسه مهارت ندارم. اما ناتوانی من در رسم یک دایره مربّع چنین کمبود و نقصانی را در من نشان نمیدهد. بنابراین، کاذب (یا شاید بیمعنا) بودن این سخن که «خداوند میتواند دایره مربع رسم کند» به آموزه قدرت مطلق خدا هیچ ضرری نمیرساند. اما آنچه پیچیدهتر و غامضتر است، مسألهای است که با پرسشی همچون پرسش ذیل مطرح میشود: آیا خداوند میتواند سنگ بزرگی بیافریند که خود نتواند آن را بلند کند؟ این مشکل از آنجا که موجب یک معضل دو گانه (dilemma) است، ظاهراً از مشکل قبلی قویتر است: اگر بگوییم خداوند میتواند چنین سنگی بیافریند، در این صورت، وجود چنین سنگی ممکن است و اگر چنین سنگی وجود داشته باشد، بدون تردید خداوند قادر مطلق نیست; چون نمیتواند آن را بلند کند. اما اگر بگوییم خداوند نمیتواند چنین سنگی را خلق کند، در این صورت، قادر مطلق بودن خدا را کنار گذاشتهایم. پس پاسخ مثبت و منفی به این پرسش ما را به یک نتیجه واحد میرساند که خداوند قادر مطلق نیست. ..
آدرس اینترنتی